AK Parti Genel Lider Yardımcısı Canikli: 128 milyar dolarlık rezervin büyük kısmı pandemi devrinde kullanıldı

AK Parti Genel Lider Yardımcısı Canikli: 128 milyar dolarlık rezervin büyük kısmı pandemi devrinde kullanıldı

AK Parti Genel Lider Yardımcısı Nurettin Canikli, HaberTürk televizyonunda katıldığı canlı yayında açıklamalarda bulundu, gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Merkez Bankası’nın rezervlerine ait bir soru üzerine Canikli, pandemi öncesinde Merkez Bankası’nın kullandığı toplam rezervlerin 25-30 milyar dolar civarında olduğunu, yaklaşık olarak 95 milyar dolarlık kısmının da 2020 yılında pandemi periyodunda kullanıldığını belirterek, bunun nedeninin negatif gerçek faiz olduğunu tabir etti.

Gerçek faizin 2020 yılının ocak ayından itibaren negatife düştüğünü aktaran Canikli, “Şimdi şunu sorabilirsiniz; niçin gerçek faizin negatife düşmesine göz yumduğunuz? Bu türlü bir şey olduğunda Türk lirası varlıklardan çıkış olacağını, kaçış olacağını kestirim edemediniz mi diye bir soru haklı olarak gelir. Elbette kestirim ettik. Yani bu ilişkiyi kurmamak, ortalarındaki bu doğrusal ilgiyi öngörmek mümkün değil, herkes bilir bunu.” diyerek, şöyle devam etti:

“Eğer gerçek faiz negatifse o vakit doğal olarak beşerler Türk lirası varlıklardan diğer alternatif yatırım araçlarına döner. Gelişen piyasalar için gelişen piyasa ekonomileri için. Bu türlü bir sorun Amerika iktisadı ya da Avrupa Birliği ülkeleri için yoktur. Orada dolar mevduatına dolar varlıklarına negatif gerçek faiz verdiği vakit elinde dolar bulunan dolardan çıkamaz, çıkıp nereye gidecek yani? Fakat Türkiye’de ya da gelişen ülkelerde, gelişen piyasalarda o denli değil. Çabucak onu bırakıyor ve alternatif yatırım araçlarına geçiyor. Kendi açısından haklı doğal, rasyonel bir karar veriyor.”

“PANDEMİ NEDENİYLE TİCARETTE İNANILMAZ BİR DARALMA YAŞANDI”

Pandemi devrinde alınan bir grup kararlar ve kısıtlamaların iktisadi faaliyetlerin daralmasına neden olduğunu, bunun dışında pandeminin ortaya çıkardığı tesirler nedeniyle ticarette inanılmaz bir daralma yaşandığını hatırlatan Canikli, turizm ve ulaştırma bölümlerindeki duruma dikkati çekerek, şöyle dedi:

“Yüzde 96 oranında ulaştırma faaliyetleri durdu Türkiye’de ve bütün dünyada. Turizm etkilendi. Sonra önlem çerçevesinde birçok alanda insanların ticari faaliyetlerini ortadan kaldıracak formda kararlar alındı. Yani kafeler kapatıldı, restoranlar kapatıldı, şehirlerarası ulaşım ortadan kaldırıldı. Bunun öbür bütün bölümlerde zincirleme olarak etkilediğini düşünün. Artık alışılmış burada bu pandemi ile ilgili kararları alırken de iktisat üzerindeki tahribatını tesirini, ortaya çıkacak olan faturayı da elbette hesaba katmanız gerekiyor. Yani çok ülkü bir kombinasyonu yakalamanız gerekiyor. Hem tesirli bir çaba edeceksiniz. Sıhhat sistemimizi zahmete sokmayacak, o hale gelme basamağına gelmesine müsaade etmeyecek bir noktada durduracaksınız, pandemi ile çaba edeceksiniz lakin öteki taraftan da iktisadi faaliyetleri de faturayı mümkün olduğu kadar düşük olmasını sağlayacaksınız. Zira hani şunu diyebilirsiniz; orada vefat var, insanların hayatı kelam konusu olunca artık ekonomik faaliyet mi olurmuş diye bir itiraz. Haklı bir itiraz değil. 1929 buhranında, 2008 yeniden global buhranda borsa alanlarında intihar eden binlerce insanın olduğunu hatırlarsanız, iktisatta yaşanacak olan buna misal tabloların, sahnelerin tahminen pandemi nedeniyle ortaya çıkacak olan kayıplardan çok daha fazla kayıpları ve ayrıyeten insanların istikrarlarının, psikolojilerinin bozulması üzere tabloları manzaraları ortaya çıkaracağını göz önünde bulundurmamız gerekir. Yalnızca bu değil doğal. Yani işte iktisatta amaç dedik ya; üretim kaybı, ulusal gelirin daralması, kasılması ve milyonlarca işsizin ortaya çıkması. Bütün bu optimal dengeyi bulmamız gerekiyor.”

Nurettin Canikli, yaşanan süreçte on binlerce iktisadi işletmenin kendi iradesinin dışında pandemiden etkilendiğini, bilhassa nakit istikrarında bir bozulma yaşandığını belirterek, alacaklarını tahsil edemediklerini, öngördükleri ciroyu yapamadıklarını hatırlattı. Bu firmaların kendi halinde bırakılması durumunda yüz binlerce firmanın batacağını, faaliyetlerini sona erdireceğini anlatan Canikli, bunun milyonlarca insanın işsiz kalmasına, üretim kaybına ve insanların yoksullaşmasına neden olacağını anımsattı.

“ÖYLE MÜTHİŞ SAYILAR Kİ BU İKTİSAT BUNU KALDIRMAZ”

Bütün dünyada olduğu üzere Türkiye’de de işletmelere finansal takviye verildiğini kaydeden Canikli, “Ama bu finansal dayanağı de kaldıramayacakları bir fiyatla veremezsiniz, bir mali yükle veremezsiniz. Zira bu finansman muhtaçlığı öngörülmeyen bir gereksinimdi ve o finansman için ve ödeyeceği bedel de tekrar öngöremediği bir bedel, yani ödeyeceği faiz.” dedi.

Kelam konusu finansman muhtaçlığı için verilen kredilerin negatif gerçek faizden verildiğini vurgulayan Canikli, “Eğer Türk lirası varlıklardan çıkışı engellemek için gerçek faizi olumluya çıkarmış olsaydık ki aşağı üst bu şu andaki bulunduğumuz düzey çıkarmamız gerekirdi yüzde 18-19’lara. Bunun krediye dönüşmesi yüzde 24-25 olurdu… Firmalarının hiç bir tanesi bunu kaldıramaz. Zira esasen kar marjları aslında güzelce düşmüş ve ek bir maliyet bu.” sözlerini kullandı.

Canikli, burada bir tercihin kelam konusu olduğuna işaret ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Ya Türk lirası varlıklardan çıkışı engellemek için gerçek faizi üst çıkaracaksınız, o vakit nitekim dolara yönelme olmayacak, altına talep azalacak ve bu halde Merkez Bankası da rezerv kullanmayacaktı. Lakin bunun alternatif maliyeti ne? Alternatif maliyeti yüzbinlerce iflas, milyonlarca istihdam kaybı ve üretim kaybı. Pahasını tercih ederseniz, yani firmaların mali yapılarının bozulmasına neden olmayacak kadar bir mali yükle finansman dayanağı sağlarsanız, firmalar hayatiyetlerini devam ettirir, üretim devam eder, istihdam devam eder. Biz bunu tercih ettik ve bunun sonucunda da büyüme bu türlü gerçekleşti. 1 milyon istihdam kaybı var, şayet bu formda olsaydı en az 4,5-5 milyonluk bir istihdam kaybı ortaya çıkacaktı. Bakın sayılar o denli dehşetli sayılar ki bu iktisat bunu kaldırmaz, toplum bunu kaldıramaz. Hiçbir iktisat kaldıramaz bunu. Yani siyaseti bıraktık haydi ha gideriz, öderiz falan problemi değil bu olay. Tercihimizi bu istikamette kullandık. Bunun faturasının enflasyonun yükselmesi ve peşinden faizlerin yükselmesi olacağını da biliyoruz. Zira dolar yükselirse çabucak hiç gecikmeden fiyatlara yansıyor bunu biliyoruz.”

“BUNDAN SONRAKİ PERİYOTTA GERÇEK FAİZ DAİMA MÜSPETTE OLACAKTIR”

Piyasaların gerçek faizlerin negatife düşürülmesine ait telaşına değinen Canikli, “Bakın şunu çok net olarak söyleyeyim; bu türlü bir sistem yüz yılda bir kullanılabilir. Yani önümüzdeki devirde bu aracı bir daha bu formda kullanma imkanımız yok. Bunun manası şu; bundan sonraki periyotta gerçek faiz daima olumluda olacaktır” diye konuştu.

Nurettin Canikli, kamu bankaları ve Merkez Bankasının bu süreçte ziyan edip etmediğine ait soruya, “Hayır, etmedi. Neden, Merkez Bankası piyasa fiyatından sattı.” cevabını vererek, “Şu anda bugün dolar ne kadar? 8 lira diyelim. İsteyen herkes 8 liraya dolar alabilir, tıpkı ocak ayında 6,5 liraya dolar alabileceği üzere. Kimseye bir ayrıcalık tanınmıyor, kimseye öncelik tanınmıyor, isteyen herkes piyasa fiyatından dolar satın alabiliyor. Bu türlü bir ortamda fiyatın yüksek olduğunu ya da düşük olduğunu söylemek haksızlık.” değerlendirmesinde bulundu.

Yıl sonundan itibaren enflasyonda aşağı taraflı bir hareket olacağını iddia ettiğini anlatan Canikli, “Çünkü hem bütçe istikrarıyla mali disiplin manasında çok katı kararlar alıyoruz şu anda, sert kararlar alıyoruz, almamız da gerekiyor o açığı kapatmamız için. ve birebir formda cari açığı kapatmamız için de direkt kalıcı, tesirli sistemleri devreye sokuyoruz şu anda. Münasebetiyle orada kararlılığımız var. O kararlılık nedeniyle en geç yıl sonu prestijiyle oradaki eğilimi görebileceğimizi iddia ediyoruz. Lakin görmediğimiz takdirde sıkı duruş devam edecek, bunun altını çiziyoruz. Zira muhakkak burada en ufak taviz vermemiz kelam konusu değil.” tabirlerini kullandı.

Para takası manasında kullanılan “swap”ın Merkez Bankası rezervleri açısından fiilen uzun vadeli bir araç olduğunu anlatan Canikli, net rezervlerin hesaplanmasında “swap”ların düşülmediğini, gerçek bir rezerv olarak kabul edildiğini tabir etti. Fiilen bunun kalıcı, uzun vadeli bir rezerv ögesi olduğunu görüşünü paylaşan Canikli, Merkez Bankası Başkanlığının yaptığı açıklamada da buna işaret edildiğini kaydetti.

MERKEZ BANKASI BAŞKANLARININ SIK DEĞİŞTİRİLMESİ

Canikli, “Merkez Bankası başkanlarının sık değiştirilmesi Türkiye’de ekonomiye olan güveni bozuyor mu? Merkez Bankası başkanı niye değişti?” sorusu üzerine, bu takdirin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ait olduğunu, bunun detaylarını bilemeyeceğini söyledi.

Bu konuda ekonomik bir değerlendirme yapabileceğini, bunun şahsi görüşü olduğunu anlatan Canikli, “Ekonomide yanlış alacağınız, ölçüsüz alacağınız bir kararın mutlaka ülkeye bir bedeli vardır. Birçok insan bunu bilmeyebilir, teknik konular olduğu için. Merkez bankalarının bütün karar alıcıların piyasa beklentilerini bir rehber olarak kullanmaları gerekir. Doğru sinyaller verir piyasa her zaman. Onun üzerine çıkmak ekonomiye ilave ciddi bir mali yük getirir. En başta da fiyat istikrarı hedefini bozar.” diye konuştu.

“128 MİLYAR DOLAR NEREDE AFİŞLERİ AĞIR HAKARET İÇERİYOR”

“Merkez Bankası rezervleri konusunda daha önce niye şeffaf açıklamalar yapılmadı ve bu konudaki afişler neden toplatıldı?” sorusu üzerine Canikli, şunları kaydetti:

“Afişler ağır hakaret içeriyor. Belki ‘128 milyar dolar nerede?’ sorusu masumane bir soru gibi gözüküyor ama afişi asanların ‘buhar oldu, uçtu, yolsuzluk yapıldı, peşkeş çekildi, yandaşlara aktarıldı” gibi tanımlamaları var. Afiş ile onu asanların açıklamalarının birlikte düşünülmesi gerekiyor. İddianızı gündeme getirirsiniz, soruşturulur. İddianız hüküm haline gelmediği sürece hüküm anlamına gelecek bir ifade kullanamazsınız. Bu insanın en temel haklarının ihlalidir, hakarettir. Bu iddiaları bugüne kadar söyleyenlerin milletten özür dilemeleri gerekiyor. Millete doğru bilgi aktarmadılar. Açıklama yapılmaması kimseye hakaret etme hakkı ya da kara propaganda yapma hakkı vermez.”

Kaynak: Anadolu Ajansı / Hamdi Çelikbaş

Yazar Aranıyor