Sürat baskısı altında çalışan moto kuryeler: “Çabuk gelsin” notlarından vefatlar arttı, günde 10 sefer kaza atlatıyoruz, üstüne bir de dayak yiyoruz

Sürat baskısı altında çalışan moto kuryeler: “Çabuk gelsin” notlarından vefatlar arttı, günde 10 sefer kaza atlatıyoruz, üstüne bir de dayak yiyoruz

Kayıt dışı çalışmanın çok yüksek olduğu moto kuryelik dalında salgın devrinde çalışma şartlarının daha da artması ile birlikte çalışanlar seslerini duyurmaya çalışıyor. Tüm Anadolu Motosikletli Kuryeler Federasyonu Lideri Çağdaş Yavuz bu süreçte iş yükünün üç katına kadar çıktığını, olağanda günde 20 paket götürürken şu an 60 paket götürdüklerini söyledi. Yavuz müşteriler ve iş yerleri tarafından yapılan sürat baskısını anlatırken “‘Çabuk gelsin’ notlarından vefatlar arttı. Olağanda yılda 20 kurye kaybederken şu an 200 kurye kaybetmeye başladık. Biz kuryeler, günde 10 kere kaza atlatıyoruz, üstüne üstük bir de dayak yiyoruz. Bizim kaportamız canımız, düştüğümüz an bedenimiz zedeleniyor.”

Sakat kalanlar var

Cumhuriyet’ten Tuğba Özer’e konuşan, 25 yıldır moto kuryelik yapan 45 yaşındaki Motosikletli Kuryeler Derneği Lideri Mustafa Özdemir, kesimdeki eğitim meselesine dikkat çekerek “Salgın başladığında beşerler virüs bize bulaşmasın diye her şeyden uzak duruyordu lakin artık o denli bir hâl aldı ki, beşerler internet üzerinden her şeyi almaya başladı. Bu iş de kuryelerin üzerine bindi. Olağan koşullarda bir kuryenin eğitime tabi olup mesleksel yeterlilik dokümanı alması lazım. Lakin evrak mecburi tutulmuyor. Bizim gayemiz da insanların eğitimlerini tamamlayıp bu belgeyi aldıktan sonra mesleğe yönelmesi.

Patronlar, insanları güvencesizleştiriyorlar lakin bu işin kaymağını yemekten de geri kalmıyorlar. Kuryeler ise yollarda kaza yapıyor, ömür uzunluğu sakat kalan arkadaşlarımız var” halinde konuşuyor.

Pandemi devrinde tacizler arttı

Hoşluk bölümünde çalışırken işsiz kalan 24 yaşındaki Leyla Akçair de salgın devrinde moto kuryeliğe başladı. Bir bayan olarak moto kurye olmanın ne demek olduğunu anlatan Akçair şunları söylüyor:

“‘Erkek mesleği’ olarak isimlendirilen bir meslekte çalıştığım için tüm bayanların yaşadığı trafikte tacizi ve mobbingi ben de yaşıyorum. Pandemi, bu süreçleri günde nerdeyse 40 şahısla muhattap kaldığımız için üçe katladı.

Bayan olduğunuz için özlük hakları talepleri konusunda daha zayıf olduğunuzu sanıyorlar. Fakat bilakis biz bayanlar, işten çıkarmalara karşı sendikal örgütlenmeyi daha çok kurmaya çalışıyoruz.”

Bilhassa trafikte tacize maruz kaldıklarını anlatan bayan kurye, “Saçlarım kaskın altından dalgalanıyor ve bayan olduğumu anlıyorlar. Bilerek tabanıma kadar yaklaşıp sıkıştıranlarla çok karşılaşıyorum. Fakat biz daha görünür epey, daha çok örgütlendikçe bunları da aşacağımızı düşünüyorum” diyor.

Akçair, müşterilerden bayan olmasına ait olumlu yansılar aldığını da belirtiyor.

Sadece 100 bini kayıtlı

Tüm Anadolu Motosikletli Kuryeler Federasyonu Lideri Çağdaş Yavuz ise, 900 bin civarında moto kuryenin sırf 100 bininin kayıtlı olduğunu söylüyor. Mevt oranlarına ait de bilgi veren Yavuz, “Pandemi başladığından beri kendi uğraşımızla saydığımız 203 kaybımız var. Bizim bilgimiz dışında olan da vardır” tabirlerini kullanıyor.

Yavuz kelamlarını şöyle sürdürüyor:

“Herkes konutunda ailesiyle, hastalıktan korkarak yaşarken biz sokaklarda vızır vızır insanlara hizmet götürmeye çalıştık. Sıhhat çalışanları kadar özveride bulunduk. Pekala, bu özverinin karşılığında ne alıyoruz? Bursa’da bir kurye dövülerek öldürüldü. Ankara’da kazadan sağ çıkan kuryeler saatlerce dövüldü. Kuryeler, geç kaldıkları gerekçesiyle müşteriler tarafından şiddete maruz bırakıldı.

Vefatlar arttı

İş yükümüz üç katına kadar çıktı, günde 20 paket götürürken şu an 60 paket götürüyoruz. Sürat baskısı arttı, ‘çabuk gelsin’ notlarından vefatlar arttı. Olağanda yılda 20 kurye kaybederken şu an 200 kurye kaybetmeye başladık. Biz kuryeler, günde 10 sefer kaza atlatıyoruz, üstüne üstük bir de dayak yiyoruz. Bizim kaportamız canımız, düştüğümüz an bedenimiz zedeleniyor.”

“Süper kahraman değiliz”

Biz harika kahraman değiliz, virüs kapabiliriz fakat kimse bunu düşünmüyor.

Birisi tatlı istemiş ‘çok acil gelsin’ yazmış. Bu, kuryeler üzerinden baskı oluşturuyor. Yemek sipariş uygulamaları puanlama sistemiyle çalışıyor. Kuryeler biraz gecikse müşteriler puanını düşürdüğü için restoranlar baskı oluşturuyor. Bu türlü olunca da kuryeler çabuk edip kaza yapıyor.

İşsiz kalan kuryeliğe başladı

Besin dalında moto kuryelik yapan İstanbul Motosikletli Kuryeler Derneği Lideri Murat Tomris de kayıtdışı çalışmaya vurgu yapanlardan. “En büyük külfetlerden biri patronların sigorta yaptırmaması, sigorta kodlarını farklı iş kollarından girmeleri. Motokuryeler, bulaşıkçı, aşçı üzere gösteriliyor” diyor.

Moto kuryeliğin pandemi sürecinde en yaygın meslek haline geldiğini, işsiz kalan herkesin bu işe yöneldiğini söz eden Tomris, yaşanan kazaların giderek arttığına vurgu yaparak, “Daha dün bir kurye arkadaşım kaza yapıp bacağını kırdı. Yalnızca benim kulağıma gelen günlük 7-8 kaza var. Pandemi sürecinde paket servise geçildiği için restoran sahipleri emekçi çıkarıp az personelle çok iş yaptırmak istiyor. Bu da tempoyu ve baskıyı artırdı. İnsanlarda da şuur yok. Sanıyorlar ki; bir tek sipariş onlara geliyor” diyor.

“Bir teşekkür etsinler…”

31 yaşındaki Suat Yerlikaya 2007’den bu yana moto kuryelik yapıyor. Yerlikaya müşterilerden en azından bir teşekkür beklediklerini belirtti.